تفاوت زندگي ستاره سينما بازيگري سينمايي

تفاوت: زندگي ستاره سينما بازيگري سينمايي اخبار فرهنگی و هنری

گت بلاگز اخبار فرهنگی و هنری نمی دانيم از سينما چه می خواهيم

«سريال «شهرزاد» نقطه عطف زندگي من است.» اين جمله مصطفي زماني شايد يكي از واقعي ترين و دقيق ترين حرف هاي رد و بدل شده است در اين گفت وگو باشد؛ گفت وگويي كه قرار

نمی دانيم از سينما چه می خواهيم

نمی دانيم از سينما چه می خواهيم

عبارات مهم : زندگي

«سريال «شهرزاد» نقطه عطف زندگي من است.» اين جمله مصطفي زماني شايد يكي از واقعي ترين و دقيق ترين حرف هاي رد و بدل شده است در اين گفت وگو باشد؛ گفت وگويي كه قرار آن در شهرك سينمايي غزالي گذاشته شد و زماني هم با گريم و لباس فرهاد پشت ميز نشست.

نمی دانيم از سينما چه می خواهيم

تمام طول مصاحبه با احسان عبدي پور، كارگردان «تيك آف» و مصطفي زماني بازيگر اين فيلم، گروه تهيه و توليد سريال «شهرزاد» در حال فيلمبرداري و تدارك ساخت سري دوم اين مجموعه بودند. اين اوج در يكي از كافه هاي شهرك سينمايي هم، بخش عمده اي از صحبت هاي ما به «شهرزاد» ختم مي شد. سريالي كه عرضه سري اول آن شبكه نمايش خانگي را تكان داد و با وجود حواشي مختلف، همچنان بخش قابل توجهي از جامعه را تحت تاثير قرار داده است.

بهانه گفت وگوي ما با عبدي پور و زماني اما، «شهرزاد» نبود. كارگردان «تنهاي تنهاي تنها» در دومين تجربه كارگرداني بلند سينمايي خود داستان جواناني را روايت مي كند كه براي رسيدن به آرزوهاي ارزش به هر كاري دست مي زنند.

«سريال «شهرزاد» نقطه عطف زندگي من است.» اين جمله مصطفي زماني شايد يكي از واقعي ترين و دقيق ترين حرف هاي رد و بدل شده است در اين گفت وگو باشد؛ گفت وگويي كه قرار

او در نخستين فيلم خود، با استفاده از صورت هاي بومي، دست به خلق اثري زد كه همچنان زبانزد منتقدان و سينماگران هست. در تجربه دوم ولی عبدي پور سراغ بازيگران حرفه اي رفت ولي همچنان نتوانست از زادگاه خود دل بكند. داستان «تيك آف» با بازي مصطفي زماني، پگاه آهنگراني و رضا يزداني در بوشهر اتفاق مي افتد و بازيگران چاره اي جز تن دادن به ياد گرفتن لهجه و آداب و رسم آن منطقه ندارند.

با اين تفاسير، پذيرفتن نقش «فائز» براي زماني، فاصله اي با خطر كردن ندارد. او بعد از غوطه ور شدن در دنياي فرهاد، حالا بايد تلاش كند «فرهاد» و محافظه كاري اش اساس زندگي حرفه اي او در حوزه بازيگري نشود. به همين خاطر است كه بخشي از صحبت هاي زماني به تاثير «شهرزاد» در زندگي حرفه اي اش بر مي گردد. سري دوم اين مجموعه از ٢٩ خردادماه در شبكه نمايش خانگي عرضه مي شود.

تعلق خاطر به يك جغرافياي خاص در فيلمسازي محدودتان نمي كند؟

احسان عبدي پور: اين مساله هر كسي را مي تواند محدود كند.

نمی دانيم از سينما چه می خواهيم

منظورم اين است چقدر جلوي بروز خلاقيت تان را مي گيرد؟

عبدي پور: به نظرم مهم شليك كردن به هسته مركزي هست. به عنوان نمونه تصور كن من به جاي بوشهر در كشور هلند يا بحرين زندگي مي كردم و آن وقت كل جمعيت كشورم پنج ميليون نفر بود. در چنين حالتي كل جهانم اندازه شهر بوشهر مي شود. حالا فيلمسازي در چنين كشوري چقدر مي تواند محدودكننده باشد؟ منظورم اين است ايران آنقدر بزرگ است كه گزینش يك شهر و جغرافيا در خروجي كار فيلمساز تاثير نگذارد. اگر بتواني با لهجه هاي بصري متفاوت فيلم بسازي، ديگر مهم نيست كدام جغرافيا را گزینش مي كني. لازمه چنين چيزي اين است كه به سينما بپردازي نه به بدليجات آن.

«سريال «شهرزاد» نقطه عطف زندگي من است.» اين جمله مصطفي زماني شايد يكي از واقعي ترين و دقيق ترين حرف هاي رد و بدل شده است در اين گفت وگو باشد؛ گفت وگويي كه قرار

در بازيگري همچنين ايده اي قابل قبول است؟ بازيگري كه مي پذيرد در يك منطقه بومي و با لهجه اي خاص جلوي دوربين برود، در ماهيت بازي اش تغييري به وجود نمي‎آيد؟

مصطفي زماني: به نظرم بازيگري محدوديت خلاقيت به همراه دارد. شما در هر شرايطي هر نقشي را بازي كني با محدوديت آن نقش مواجه مي شوي. چون براي بازي هر نقشي بايد از خودتان فاصله بگيريد كه گاهي هم نمي توانيد، چون هر نقشي به هر حال از فيلتر خودتان رد مي شود. همين محدوديت هم در نهايت شخص را درگير مي كند.

من فكر مي كنم جايي كه خبري از لهجه و قوميت نيست، محدوديت كمتر مي شود، ولی جايي كه شخصيت پيشينه اي بزرگ همراه دارد، اين محدوديت عجيب و سخت مي‎ شود. من در فيلم هاي «بدرود بغداد» و «برلين منفي هفت» به نوعي با چنين چالشي براي درآوردن نقش مواجه بودم و زبان هاي ديگري را تجربه كردم.

نمی دانيم از سينما چه می خواهيم

اگرچه زبان هاي ديگري را تجربه كرده بودم ولی اين دو فيلم با «تيك آف» خيلي تفاوت داشتند چون شخصيت هاي ارزش به اندازه فيلم احسان عبدي پور زنده نبود، در نتيجه كار من سخت تر شد و نياز به خلاقيت بيشتري براي درآمدن نقش فائز داشتم. بد نيست در اين ميان به اين مساله هم اشاره كنم؛ چيزي كه مخاطب به عنوان خروجي بازي من مي بيند، لزوما با آنچه درون من بازيگر اتفاق مي افتد، منطبق نيست. من دنياي خلاقانه اي را تجربه كردم كه شايد مخاطب اصلا متوجه آن نشود.

با اين تفاسير پذيرفتن نقش هاي اينچنيني و محدود كننده براي بازيگر مساوي است با خطر كردن!

زماني: تقريبا نبايد اجراي چنين نقش هايي را پذيرفت چون شكست آن خيلي فاجعه بار هست. يعني در صورت عدم موفقيت بازيگر به صورت كمدي مي شود و به همين خاطر تصورم اين است كه فاصله گرفتن از اين فضا بهتر از نزديك شدن به آن هست. به خصوص براي كسي مثل من كه بخشي از برجستگي بازي ام به صدايم مربوط هست. زماني كه قرار است با اين صدا لهجه خاصي حرف بزنيد، كار سخت تر مي شود ولی در نهايت آنقدر فيلمنامه اين فيلم خوب بود كه حضور در آن را پذيرفتم.

با همين فيلمنامه خوب همه وحشت هاي تان از نزديك شدن به شكست احتمالي و كمدي شدن، ريخت؟!

زماني: من و احسان عبدي پور پيش از اين كار همديگر را از نزديك نديده بوديم، نخستين بار كه احسان را ديدم قوت قلبي كه از او گرفتم چيزي غير از لفاظي هاي وقت پيش توليد و كاملا دروني بود، هر چند اين قوت قلب هم به دادم نرسيد و نتوانستم خودم را براي بازي در اين فيلم راضي كنم. در نهايت ولی تلاش كردم دنبال اين باشم و بفهمم كه از چه چيزي مي ترسم؟ وقتي با فيلمنامه و كارگردان خوبي طرف هستيد، نپذيرفتن موقعيت و وارد شدن به آن شبيه بزدلي و درجا زدن است.

عبدي پور: مصطفي آن موقع در سفري براي فرش قرمز سريال «شهرزاد» به علي نصيريان گفته بود حاضرم اين پرواز سقوط كند و من در «تيك آف» بازي نكنم!

زماني: البته اين حرف را پيش از پرواز گفتم. (مي خندد)

در سينماي ايران ولی فيلمساز و بازيگر براي خطر كردن جايگاه زيادي قايل نيستند. به خصوص بازيگران كه بيشتر دنبال پيروي از مدل ثابت شده است گذشته ارزش هستند. در واقع به چالش ايجاد كردن بها نمي دهند و دنبال مدل از پيش ثابت شده است اي هستند.

زماني: اتفاقي كه براي من و احسان در اين فيلم افتاد، اين بود كه او پيش از اين با بازيگرهاي حرفه اي كار نمي كرد و ترجيح مي داد همين مسير را طي كند. من هم در برابر پذيرفتن نقش هاي اينچنيني گارد داشتم. مي توانم بگويم ما با كمك هم دنیا يكديگر را امتحان كرديم. من امروز وقتي مي بينم احسان عبدي پور در پروژه جديدش با حرفه اي ها كار مي كند، به خوبي مي دانم اين مساله از كجا آب مي خورد.

كسي كه هميشه بيش از هر چيز به خلوص اثرش توجه كرده و برايش مهم نبوده چه كساني تشويقش مي كنند، حالا پذيرفته با بازيگران حرفه اي كار كند. مي دانيد كه بازيگر حرفه اي به هر حال منيتي دارد كه ممكن است خلوص بعضي نقش ها را در اجرا از بين ببرد. ولی به نظرم احسان به اين نتيجه رسيد كه مي شود با بازيگر حرفه اي كار كني و در عين حال حواست به حفظ خلوص اثرت هم باشد.

او در فيلمسازي اين خطر را كرد و حريمي كه براي دنياي كارگرداني اش در نظر گرفته بود، شكست. البته مي دانيد كه كار كردن با نابازيگر هم سختي هاي خودش را دارد و تو براي درآوردن يك پلان از آنها گاهي بايد دنیا ارزش را به هم بزني.

عبدي پور: گرفتن پلان از نابازيگر قطره چكاني اتفاق مي افتد.

با اين همه حتما بخشي از رضايتمندي شما را تامين مي كند كه به كار كردن با آنها تمايل داريد.

عبدي پور: بله، ولی در مورد «تيك آف» همه چيز خيلي منوط به اجرا بود. با اين همه در اين فيلم هم نمي خواستم از ابتدا با بازيگر كار كنم و كستم را با نابازيگر بستم. ولی جلوتر كه آمدم گاردم را باز كردم. چون در فيلمنامه هاي قبلي همه چيز روي كاغذ تمام شده است بود و كار ما فقط فيلمبرداري بود. در اين فيلمنامه ولی همه چيز با اجراي فيلمنامه گره خورده بود. وحشت درنيامدن متن بر گرده ام بود و به محض اينكه گروه تهيه پيشنهاد حضور بازيگر را داد، پذيرفتم. در واقع پيشنهادشان را روي هوا زدم.

با اين پيشنهاد به تغيير دنياي فيلمسازي تان هم فكر كرديد؟ اينكه بالاخره شما هم مي توانيد همرنگ ديگر فيلمسازاني شويد كه به واسطه حضور بازيگران صورت از امكانات كافي در اكران و پخش بهره مند هستند؟

عبدي پور: راستش را بخواهيد استفاده از بازيگر حرفه اي در فيلم از ايده آلم فاصله دارد ولی آن را كار گناه باري هم نمي دانم. فقط اين را مي دانم زماني كه فيلمي را با بازيگر حرفه اي بسازم از همان ابتدا يك هيچ به مخاطب عقبم. حالا اگر همان فيلم را با نابازيگر شروع كنم يك گل جلوام. مي دانيد چرا؟ چون تا پاك كنم اين مصطفي زماني همان يوسف پيامبر و فرهاد سريال «شهرزاد» نيست، شده است دقيقه ٢٠، تا بگويم رضا يزداني همان چيزي نيست كه هميشه بوده، ٢٥ دقيقه از فيلم گذشته است و به اندازه تمام بازيگران حرفه اي بايد اين وقت را صرف كنم و بخش زيادي از انرژي ام صرف اين كار مي شود.

با همه اين حرف ها فكر مي كنم شما به مناسبات اكران و گيشه تن داديد.

عبدي پور: واقعا اين معادله اثبات شده است هست. وقتي شما اثري هنري را توليد مي كنيد، در نهايت به جايي مي رسيد كه مردم بايد اثرتان را ببينند و اگر اين اتفاق نيفتاد چيزي نداريد. به نظرم اين واقعيت را بايد قبول كنيم كه در منزل مردم با كليد اين بازيگرها باز مي شود، اگر اين بازيگرها نباشند، فيلم من پشت ديوار مي ماند، اينجاست كه دو راه بيشتر نمي ماند، يكي اينكه با ايده آل هايت پشت ديوار منزل مخاطب بشيني يا اينكه كمي كوتاه بيايي و راه پيدا كني به منزل مردم. من مي خواهم دومي را گزینش كنم.

سينماي ايران هم اكران جهاني ندارد كه بگويم مي توانم بروم دنیا را تسخير كنم! در سينماي دنيا حسن با مصطفي زماني فرقي ندارد، در چنين شرايطي مهم اين است مخاطب ايراني فيلمت را ببيند و در بازار ايران با ديگر فيلم ها مسابقه كني. فقط اين مساله مهم هست. من مي گويم چنين اتفاقي، يعني كار كردن با بازيگر حرفه اي براي من فيلمساز عقب نشيني پيروزمندانه اي هست. اين اتفاق براي من رمز پيروزي است.

آقاي زماني، سر سپردن به جريان مرسوم دنياي بازيگري تا اينجا براي شما هم پيروزمندانه بوده؟

زماني: اگر بخواهم صادقانه بگويم، من بعد از سريال يوسف پيامبر وضعيتم شبيه دختري بود كه تازه وارد اجتماع مي شود و از اين حضور مي ترسد، بازيگري براي من اينگونه شروع شد. من بايد از موقعيتم مواظبت مي كردم درست مثل همان دختري كه نبايد به هر مردي اعتماد كند! به همين خاطر در سه، چهار فيلم اولم يعني «آل» بهرام بهراميان، «بدرود بغداد» مهدي نادري، «كيفر» حسن فتحي و «قصه پريا» فريدون جيراني صاحب سبك بودم.

اين فيلم ها تقريبا بهترين هاي كارنامه كاري تان بودند.

زماني: مي دانيد چرا؟ چون ذهنيتي از سينما نداشتم و اصلا دنیا خوب و بدهاي بازيگري برايم مهم نبود. ولی در ادامه وقتي جلوتر رفتم همه چيزي توي ذوقم خورد. به خودم گفتم يعني چي؟ آیا ديده نمي شوم؟ مي دانيد! ديده شدن در كار ما واقعا مبحث مهمي هست. من اصلا نمي توانم بفهمم چطور كسي مي تواند در سينما بازي كند و بگويد اصلا برايم مهم نيست اجرايم ديده بشود يا نه! يكي از دوستان خيلي صميمي من كه بازيگر هم است يك بار جمله خيلي عجيبي به من گفت، آن هم اين بود كه تو خيلي دلواپس تصويرت هستي!

اين جمله براي من فاجعه بود چون من بازيگرم و بايد دلواپس تصويرم باشم. من هميشه دلواپس تصويرم در ذهن مردم بوده و هستم و اين ويژگي از بچگي در نهادم بود. بعد ديدم اين خصوصيت چقدر به درد بازيگري مي خورد. اينكه هميشه دلواپس تصويرت باشي و چشم سومي، نه به آن مفهوم عارفانه، براي خودت باز كني. با اين همه من بعد از مواجه شدن با دنیا بازيگري دچار سردرگمي اي شدم كه به نظرم هر بازيگري براي پيدا كردن ادامه اين مسير به آن سردرگمي نياز دارد.

من جامعه سينماي ايران را نمي شناختم و در مدت حضورم در سينما و در سال هايي كه چهار فيلم اولم را بازي كردم، وقت نكردم با آدم هاي اين حوزه معاشرت كنم. كم كم متوجه شدم در جشنواره ها گزینش ها بر چه اساس است و مردم بر چه اساس فيلم ها را براي تماشا گزینش مي كنند و اينها به ذهنم هجوم آورد و اينجا بود كه تقريبا راضي شدم چيزي را عرضه كنم كه ديگران از من مي خواهند. گفتم فرزند خوشگل مي خواهيد؟! قبول، حرفي نيست!

عبدي پور: الان هم همين راه را در پيش گرفتي؟

زماني: نه. خوشبختانه هيچ آدمي نمي تواند بگويد در مسيري كه طي كرده متوجه اشتباهش نشده يا اينكه راه را درست تشخيص نداده هست. هميشه حتي وقتي مسير را اشتباه هم طي مي كني، يك صدايي درونت مي گويد بايست! ولی خيلي وقت ها اصرار داريم صداي درون مان را نشنويم يا ناديده بگيريم. من هميشه اين صدا را مي شنوم ولی انگار با خودم لج مي كنم و اتفاقا حواسم هم به اين لج كردن هست.

اما حالا ديگر اين كار را نمي كنم. خوشبختانه سريال «شهرزاد» حالم را واقعا خوب كرد. زماني كه سر فيلم «تيك آف» رفتم هنوز «شهرزاد» پخش نشده بود و من آنقدر از اين سريال سر صحنه حرف مي زدم كه همه كنجكاو شده است بودند و مي گفتند داستان اين «شهرزاد» چيست كه آنقدر از آن حرف مي زني! خودم هم برايم جالب بود كه آیا آنقدر از اين سريال فكت مي آورم! ولی وقتي «شهرزاد» پخش شد متوجه شدم واقعا فكت آوردن هم دارد.

يعني شهرزاد را در كارنامه كاري تان نقطه عطف مي دانيد؟

زماني: براي خودم نقطه عطف بوده است.

عبدي پور: اصلا مهم نيست شخصيت مصطفي زماني در «شهرزاد» درآمده يا نه، به نظرم كليت اين اثر از نظر اجتماعي قابليت نقطه عطف شدن را دارد.

با همه اين حرف ها، «شهرزاد» سريال باكيفيتي بود كه مردم به شخصيت هاي آن وابسته شدند و فرهاد هم در اين ميان مورد توجه قرار گرفت، در سينما اين پر رنگ شدن با حضور در يك فيلم شاخص براي تان اتفاق افتاده است؟

زماني: من خودم مي دانستم در سينما مي خواهم چه كنم ولی مشكلم ديده شدن هست. به عنوان نمونه در فيلم «بدرود بغداد» چقدر ديده شدم؟ اصلا چند نفر اين فيلم را ديدند؟ يا «كيفر» و «آل» كه به نظرم فيلم پيشرويي بود و بهراميان واقعا اثر قابل توجهي ساخته بود. هيچ كدام از اين فيلم ها آنطور كه بايد ديده نشدند و در ادامه من دچار معضل ديده شدن شدم. ولی در «شهرزاد» كنار همه آن چيزهايي كه مي خواستم به دست بياورم، ديده شدن را هم پيدا كردم.

اتفاقي كه شما مي گوييد در سينما بايد بيفتد به نظرم در فيلم هايي شبيه «تيك آف» و نقش هايي كه گزینش آنها ريسك دارد، مي افتد. اساسا اعتقاد دارم در سينماي ما به غير از آقاي بهروز وثوقي و زن ليلا حاتمي در حال حاضر، بازيگري نديدم كه بتواند با قدرت بازي كند. توجه كنيد كه با قدرت بازي كردن با اجراي صرف نقش، متفاوت هست. آقاي پرويز پرستويي هم در فيلم هاي ابراهيم حاتمي كيا اجراي قدرتمندي از نقش دارد.

اما به نظرم اجراي باقدرت در سينما كمبودي است كه نسل ما درگير آن هست. اجراها خوب است ولی كمال ندارد و بي عيب و نقص نيست. بازيگراني كه بهترين آثارشان را در دهه ٩٠ خلق كردند، بيشتر دچار توهم بازيگري شده است اند و به نظرم دهه هاي گذشته اتفاق بهتري در دنياي بازيگري ما مي افتاد.

عبدي پور: من حتي فكر مي كنم در استايل سينماي دنیا هم ما دنبال قهرمان هاي ضعيف تر هستيم. شخصيت انساني ما کم کردن كرده و انگار ديگر دل مان نمي خواهد قهرمان هاي بزرگ تر ببينيم. شما دقت كنيد در شخصيت هاي يك فيلم و ببينيد چقدر از ايده آل هاي يك انسان كامل فاصله گرفتيم. مصطفي زماني اگر همين حالا بهروز وثوقي شود، نمي تواند ٢٠٠ ميليون تومان هم بفروشد.

چون مخاطب با ديدن قهرماني چون او سرشكسته مي شود. ما به عنوان مخاطب قهرمان هايي مي خواهيم كه مثل خودمان در گرفتاري دست و پا بزنند. الان همه مردم دنيا شخصيت هايي از جنس مصطفي زماني، شهاب حسيني و ترانه عليدوستي «شهرزاد» را مي خواهند. نگاه كن شهاب حسيني در كن جايزه بهترين بازيگر مرد را مي گيرد. مي خواهم بگويم خواست انساني ما از ادبيات و سينما هم در اين دوره متفاوت تر از قبل شده است هست. اگر امروز تو قهرماني بسازي كه از اين سر دروازه شهر رد شود و برود تا آن سر و شهر را به آتش بكشاند، مردم به تو مي خندند!

زماني: حرف من هم همين هست. در واقع بازيگران گيج شده است اند چون تماشاگران گيج مي خورند و نمي دانند چه مي خواهند. ما ديگر اسطوره نمي خواهيم چون آن را باور نمي كنيم. از طرفي مي گوييم در سينما واقع گرايي مي خواهيم ولی نمي توانيم از همين واقع گرايي هم لذت ببريم. يعني ما در يك تضاد و تناقض اسيريم. براي مخاطب پرسش است كه داستان «تيك آف» كجاي دنياي واقعي اتفاق مي افتد؟ احسان در جواب مي گويد من آمده ام سراغ سينما تا جهاني را روايت كنم كه مي تواند اينگونه باشد؛ نه اينكه لزوما اين دنیا وجود داشته باشد.

او مي خواهد كاري كند كه مخاطب احساس كند لايه ديگري از دنیا را هم ديده هست. ولی من بسيار با منتقداني مواجه شدم كه ايراداتي به فيلم مي گيرند و در نهايت نمي فهمي فارغ از هر نقدي از «تيك آف» لذت برده اند يا نه؟! ما تقريبا ديگر نمي دانيم از سينما چه مي خواهيم مگر اينكه كسي بتواند نظرمان را برگرداند كه خب اين هم كار خيلي سختي هست. يعني ما با اين روحيه وارد سينما مي شويم تا فيلمي كه مي خواهيم ببينيم را نقض كنيم و انتظار داريم كارگردان خودش را به ما اثبات كند. ما براي اثبات خودمان به شما و مخاطبان امروز بايد خيلي تلاش كنيم و اين كارمان را سخت مي كند.

بخشي از اين سردرگمي مخاطب به خاطر اين است كه سينماگر هم مي خواهد از خلال اثرش به او پيامي را انتقال یافته كند و هم مي خواهد وجه سرگرمي سينما را حفظ كند. خيلي وقت ها سينماگران هم مي خواهند در هر شرايطي به نتيجه گيري اخلاقي ارزش برسند ولی معمولا در اين رعايت حد تعادل ميان اين دو وجه ناكام مي ماند!

عبدي پور: من نظرات آويني را راجع به سينما خيلي دوست دارم و به نظرم شارحي چون او در سينما نداريم. او حرف خوبي مي زند. جايي مي گويد اگر يك محوري رسم كنيم كه يك سر آن عبرت باشد و يك سر آن غفلت، هر جايي كه فيلم به اين دو سر نزديك شود، باخته هست. حرفش اين است كه بايد حد وسطي وجود داشته باشد كه فيلم به سمت عبرت برود و اين امر با دزي از غفلت براي مخاطب همراه باشد. ما در سالن سينمايي پيش از هر چيز بايد از دنیا بيرون منقطع شويم و بعد از اين غفلت تازه بازي شروع مي شود.

اين حرف مرتضي آويني هست، كسي كه از دامن يك تفكري بيرون آمده كه هر آن ممكن است بگويد سينما و اصلا هنر حرام هست. براي كسي چون آويني حرام كردن سينما خيلي راحت تر از اثبات آن هست. نمي خواهم حرف سياسي بزنم ولی من هم مي گويم سينما يعني جايي از غفلت كه دز متناسبي با عبرت داشته باشد.

سينما يعني جايي كه موبايل تو را خاموش نگه دارد. در عين حال به اين مساله هم قايلم كه فيلم ليبرال نسازيم و نگاه مان فقط به اين نباشد كه جامعه چه چيزي مي خواهد و چه فيلمي خوب مي فروشد. نگاه من به مخاطبم نگاه امت واري است كه از ادبيات ديني مي آيد. نگاهم به مخاطب ملي گرا نيست.

اگر نگاهم ملي گرا باشد دنبال اين هستم كه جامعه چه مي خواهد و چه فيلمي مي فروشد. ولی نگاه امت وار به اين معني است كه تو پرستار يك كودك نيستي تا هر چيزي خواست در اختيارش بگذاري، تو معلمي هستي كه وقتي تشخيص مي دهي فرزند بايد رياضي و علوم بخواند، حتي اگر اين كار را دوست ندارد، بايد آن را انجام دهد! من اعتقاد دارم بايد حرفي براي گفتن به مخاطب داشته باشم. حالا نه به آن مفهوم كهنه و قديمي، ولی رابطه من با آنهايي كه بليت مي خرند و به سينما مي آيند اينگونه است و خودم را در برابر آنها مسوول مي دانم.

آقاي زماني گفتيد دلواپس تصويرتان هستيد، اين نگراني به خاطر رسيدن به ستاره شدن است؟

زماني: من فكر مي كنم بازيگري و ستاره شدن دو جريان متناقض است كه همه دوست دارند آنها را در يك جهت قرار دهند. براي اينكه بتوانيد بازيگر ستاره اي بشويد نياز است نقش را خوب اجرا كنيد و براي اجراي نقش نياز به قدرت داريد.

يعني بايد براي اين كار زحمت بكشيد. من راجع به بازيگري به عنوان يك علم حرف مي زنم نه يك نبوغ، چون خيلي متوجه نبوغ بازيگري نمي شوم. بازيگري و ستاره شدن دو جريان متضاد هم هستند چون من ستاره شما مي شوم ولی براي خودم نبايد ستاره باشم. بازيگري يعني نرفتن در قالب ستاره شدن. به دليل اينكه تو قرار است بازيگر شوي و اين به نظرم خيلي تناقض عجيبي است.

عبدي پور: من متوجه منظورت نمي شوم. كلا مصطفي ٢٠درصد منظور حرفش را مي گويد! (مي خندد)

زماني: اتفاقا من نخستين بار اين مساله را در فيلم احسان امتحان كردم. تمام لباس هايي كه فائز مي پوشيد را پوشيدم و با لهجه آباداني در شهر گشتم. نقش فائز توانست من را از قالب خودم بيرون آورد، به خروجي آن كاري ندارم ولی ديدم از اينكه با مردم پيش از فيلم و وقت پيش توليد اينطور گپ مي زنم، لذت مي برم.

اينجا بود كه متوجه شدم شما براي اينكه نقشي را بهتر بازي كني، لزوما نبايد كاري را انجام دهي، كافي است فقط يك كارهايي را نكني! اين همان اتفاقي بود كه به عنوان يك تئوري درست در فيلم «تيك آف» به آن رسيدم و توانستم مصطفي زماني را از ذهن مخاطب پاك كنم و فائز را جاي آن بگذارم.

حالا مصطفي زماني اگر ستاره باشد، چطور مي خواهي او را جابه جا كني؟ تصور كنيد ما ١٠٠ انرژي براي بازي يك نقش داريم، حالا اگر از اين ١٠٠ انرژي ٩٠ تاي آن براي ستاره شدن خرج شود، تنها ١٠ واحد باقي مي ماند براي بازيگري. يك وقتي آنقدر آن ١٠ انرژي باقيمانده خوب مديريت مي شود كه شما مي گوييد يك نفر هم بازيگر است و هم ستاره، ولی من به شما مي گويم اينها استثنا هستند و ما راجع به استثناها حرف نمي زنيم.

ما داريم راجع به قوانين حرف مي زنيم و قرار نيست من استثنا را به قانون تبديل كنم. اين همان ستاره شدن است كه من ترجيح مي دهم در حال حاضر به آن فكر نكنم، ترجيحم اين است به بازيگري فكر كنم چون ستاره شدن محصول بازيگر بهتر بودن است.

عبدي پور: نه ستاره شدن محصول رسانه است.

زماني: محصول دوم است و در صورتي كه خوب بازي كني، بدون فكر كردن ستاره شدن رقم خواهد خورد. همين «شهرزاد» را ببينيد. ما احساس كرديم محصول خوبي در اين سريال ارايه داديم، كاري كه جامعه هم از آن استقبال كرد. ولی جامعه يكدفعه ما را بت كرد.

كاري ندارم بقيه آدم ها با اين ميزان استقبال و فالوئر چه كردند ولی من همه را يكباره كنار گذاشتم چون خودت بايد بداني اين كار آنقدري نيست كه از آن بت فرهنگي بسازند. اين سريال هرچه است براي دوره خودمان هست. يك جمله اي مي خواهم نقل قول كنم از يكي از دوستانم كه شايد چندان خوشايند نباشد، او مي گفت قهرمان هاي مان خيلي كوتوله شدند. يعني ما قهرمان هايي از جنس آدم هاي معمولي مي خواهيم و اين تضاد به نظرم واقعا عجيب است.

اينكه مي گوييد ستاره شدن محصول رسانه هست، يعني بازيگر بي نياز به تغيير سبك بازي اش تنها مي تواند به رسانه ها اتكا كند؟

عبدي پور: در همين مملكت در حال حاضر چند نفر وجود دارند كه بهتر از مصطفي زماني و شهاب حسيني بازي مي كنند؟ قطعا وجود دارند ولی من و شما نمي شناسيم شان. چند جاي دنیا بهتر از برج ايفل وجود دارد؟ خيلي ولی ايفل تا ابد ايفل مي ماند. چقدر نقاش در دنيا بهتر از ونگوگ وجود دارد؟ خيلي، ولی او ستاره شده است است و ديگر وقت به عقب برنمي گردد. يك رويدادهايي اتفاق افتاده كه ما نمي دانيم چيست.

ممكن است خودكشي يك آدم بيشتر از بازي او در فيلم هايش باعث شهرتش شود. به عنوان نمونه من حسين محجوب را خيلي دوست دارم و به نظرم واقعا بازيگر شكيلي است ولی حتما اسباب ستاره شدن در زندگي اش نبوده يا اينكه به آن تن نداده هست. فكر مي كنم ستاره شدن واقعا محصول رسانه است و قطعا يك اساسي هم مي خواهد. يعني تو نمي تواني سر قبر خالي گريه كني. حتما داخل اين قبر چيزي وجود دارد. ولی خدا هم پيشاني بعضي آدم ها را مي بوسد.

زماني: من هميشه مي گويم ستاره شدن مثل پيغمبر شدن است و تو نمي تواني خودت اين جايگاه را گزینش كني! يا اين اتفاق برايت مي افتد يا نمي افتد. ولی اگر به چنين موقعيتي توجه كني و همه زندگي ات شود، ديوانه ات مي كند. من در دوستانم چنين چيزي را مي بينم. خودم هم به شدت هميشه از اين موقعيت فرار كردم. اصلا هر كاري مي خواهم انجام دهم، نخستين مانعم اين است كه بعد از اين كار از آن متوقع نشوم.

و زماني كه متوقع شوي داستان دار هم مي شوي. شايد به خاطر همين است كه به جاي عملگرا بودن بيشتر انتظار رسيدن به يك موقعيت را مي كشم. به عنوان نمونه در فيلمي از من مي خواهند موتورسواري كنم، چون مجبورم ياد مي گيرم و اين در حالي است كه هميشه دوست داشتم بدون اجبار چنين چيزي را ياد بگيرم ولی هيچ وقت سراغ آن نرفتم.

حاضر نيستم خرج كنم چون متوقع مي شوم. وقتي آدم به بن بستي در زندگي برخورد مي كند، چيزهايي وارد زندگي اش مي كند و موقعيت ها و اتفاق هاي دوست داشتني را جايگزين داشته هايش مي كند تا زندگي اش متنوع شود.

تا حالا شده است نقشي را رد كنيد و صراحتا بگوييد توانايي اش را ندارم و واقعا هم توانايي اش را هم نداشته باشيد؟

زماني: نه، ولی متاسفانه نقشي بوده كه براي من نوشته بودند و بعد بازي اش نكردم. مثل قسمت مي ماند. مي گوييم قسمتم نبود اين نقش را بازي كنم و هيچ كس هم نمي داند اين قسمت چيست!

آقاي عبدي پور از نظر شما مصطفي زماني در دنياي بازيگري ستاره است؟ مي خواهم بگويم قبح كار كردن با ستاره ها حالا ديگر براي تان شكسته است؟ و فكر مي كنيد از اينجا به بعد مي توانيد خودتان را با دنياي ستاره هاي سينماي ايران منطبق كنيد؟

عبدي پور: من اصلا براي خودم ستاره نمي سازم. اين مساله هم فقط به دنياي بازيگري مربوط نمي شود. من دكتر سروش را خيلي دوست دارم ولی از او هم براي خودم ستاره نمي سازم. در موسيقي و ادبيات هم اين كار را نمي كنم. در سنين نوجواني براي خودم خيلي ستاره داشتم و هي به آنها نزديك شدم و مدام ترك خوردم. حالا ديگر سنم از ستاره سازي گذشته است.

به نظرم ستاره ها در زندگي همه ما تا ٢٥ سالگي شكل مي گيرند. من تا ابدالدهر عاشق آث ميلانم چون پائلو مالديني داشت ولی الان هر كاري هم كنم عاشق هيچ بازيگر و هيچ شخصيتي نمي شوم. به نظرم سن مرعوب شدن براي هر كس زير ٢٥ سال است.

منظورم مرعوب شدن نيست، منظورم كار كردن با كساني است كه امروز ستاره خيلي ها هستند.

عبدي پور: كار كردن با ستاره ها خيلي راحت هست. تعريف اخلاق شهاب حسيني را خيلي ها مي كنند. برخورد نزديك با ستاره ها و كار كردن با آنها با دورنماي ارزش متفاوت هست. بازتاب اجتماعي و برخورد ما با ستاره كاملا تفاوت دارد. بازتاب اجتماعي همين چيزي است كه ما سر صحنه موقع پلان گرفتن با پيرزني روبه رو مي شديم كه مي خواست مصطفي زماني را ببيند يا در خيابان هزار متري موقع فيلمبرداري مي خواهند با او عكس بگيرند.

اگر اينها المان هاي ستاره بودن است بعد اين بازيگران ستاره اند. ولی من در بازي گرفتن و فيلم ساختن حواسم به اين چيزها نيست. يك جمله كليشه اي مي خواهم بگويم و آن هم اين است كه مصطفي زماني در كست رفقايم برايم ستاره هست. او براي من ستاره شخصي است ولی ستاره اجتماعي من نيست.

«تيك آف» كاملا فضاي متفاوتي نسبت به «تنهاي تنهاي تنها» داشت، من كاملا از حواشي پيش آمده براي اين فيلم مطلع هستم و مي دانم اصلاحيه به فيلم خورده با اين همه ولی اين ميزان توجه تان را به گيشه سينما نمي فهمم! به عنوان نمونه استفاده از موسيقي به اين گستردگي و بازي گرفتن از رضا يزداني، فكر مي كنم يعني تن دادن به گيشه موفق!

عبدي پور: در پيش توليد يك مقدار ژانر فيلم تغيير كرد و اين مساله هم گردن خودم هست. من اگر برگردم به عقب و به من بگويند اين فيلم قرار است از تلويزيون پخش شود و همه مردم هم آن را مي بينند و تو هم به هدفت مي رسي، موسيقي و صداگذاري، اصلاح رنگ و تدوين آن با آن چيزي كه شما روي پرده مي بينيد، متفاوت مي‎شود.

حرف تان را قبول دارم چون براي كامل شدن اين سيكل اقتصادي يك مقدار عقب نشيني كردم، اين عقب نشيني هم به معناي سر به زير افكندن نيست واقعا چون يك آدم هايي كنار من كار كردند كه بايد به نوعي از آنها تشكر مي كردم. آنها پول پاي سينمايي ريختند كه سينماي خطرناكي است.

به خاطر اين ريسك من بايد به آنها احترام مي گذاشتم و تا هميشه هم اين كار را مي كنم. اين كار را مي كنم چون اين جريان اقتصادي و حمايتي مي تواند كاري كنند تا من بتوانم باز هم در اتاقم در يك شهر دور بنشينم و دغدغه هايم را روي كاغذ بريزم و آنها هم با اعتماد و اطمينان خاطر پول ارزش را خرج اين دغدغه ها كنند.

در چنين شرايطي از ما چه كمكي برمي آيد كه شما در اتاق تان در همان شهر دور از ايده آل هاي تان فاصله نگيريد و ما هم بتوانيم از سينماي خالصانه تان لذت ببريم؟!

عبدي پور: يعني فكر مي كنيد از ايده ال هايم فاصله گرفتم.

بله…

عبدي پور: مي خواهم يك مقدار به آن ايده آل ها برگردم. البته اسمش را برگشت هم نمي شود گذاشت.

زماني: ببخشيد من مخالف اين حرف هستم. آیا به واسطه ذهن شما و لذتي كه شما از يك نوع فيلمسازي و سينما مي‎بريد كه فقط ذهنيت شماست و هيچ معناي ديگري ندارد، دوست داريد يك نفر را به سنت هايش برگردانيد؟ سنت هايي كه ممكن است او را نابود كند و از نوشدن دور نگه اش دارد؟

من اين اتفاق را تقابل سنت و مدرنيته نمي دانم!

زماني: «تنهاي تنهاي تنها» يك نوع فيلمسازي است كه خيلي خلوص و چيزهايي دارد كه توانسته ذهن شما را به خودش وابسته نگه دارد. در فيلم «تيك آف» مجموعه اي از چند دنیا وجود دارد. شما با دومي همراه نمي شويد ولی در فيلم قبلي با بازيگران همراه شديد. من مي خواهم بگويم «تيك آف» خيلي عرصه بزرگ تري نسبت به فيلم «تنها تنهاي تنها» دارد.

درست است كه فيلمساز آنجا موفق بوده و خيلي راحت تر مي تواند منظورش را برساند ولی من از احسان مي خواهم كه جايي كه مي تواند فيلم بومي نسازد حتي اگر مطمئن باشد براي اين نوع فيلمسازي مي تواند جايزه اسكار را به دست آورد! ما قرار نيست در چيزي كه مي سازيم آرام باشيم. به نظرم «تيك آف» براي احسان يك چالش است همانطور كه براي من بود. من اصلا دلم نمي خواهد احسان برگردد به بوشهر و دوباره همان جا فيلم بسازد.

او مي تواند يك فيلم كوتاه ٢٠ دقيقه اي در اين شهر بسازد و اين ميزان از انرژي اش را در گير كند، ولی نبايد برگردد به آن نوع فيلمسازي، چون اين فيلمسازي اي كه او در «تيك آف» تجربه كرد، شيوه جديدي هست. من اين اتفاق را در بازيگري تجربه كردم. چندوقت پيش نقشي به من پيشنهاد شد كه خيلي نقش خوبي بود. همان زماني كه فيلمنامه را مي خواندم، نقش را در ذهنم ساختم. ولی آخر شب به اين نتيجه رسيدم آیا بايد اين نقش را بازي كنم؟ بازي كردن آن نقش برايم وحشت نداشت!

عبدي پور: زماني كه الگوي تو در بازيگري لو مي رود، همه طبق همان الگو به تو پيشنهاد بازي مي دهند.

زماني: دقيقا و اين اصلا برايم جالب نبود. الان «تنهاي تنهاي تنها» هم مثل آن نقشي است كه من وقتي آن را مي خوانم بلدم بازي اش كنم. مخالفت من به همين خاطر است چون احسان آن نوع فيلمسازي را بلد است.

من نمي گويم شما فيلم بومي بسازيد، حرفم اين است چيزي را بسازيد كه از درون تان بيرون مي آيد. «تنها تنهاي تنها» همچنان نقل محافل است و در تاريخ سينماي ايران از آن ياد مي شود و فيلمي است كه تاريخ مصرف ندارد، ولی «تيك آف» ممكن است لابه لاي اين حجم از فيلم ها فراموش شود. تا امروز چند فيلم شاخص در سينماي ايران وجود دارد كه هنوز هم از آنها حرف مي زنيم؟

زماني: من خيلي براي دوستي اي كه ميان من و احسان شكل گرفته زحمت كشيدم و نمي خواهم خيلي راجع به آن حرف بزنم چون راجع به چيزهاي با ارزش نبايد حرف بزنيم. ولی فكر مي كنم خلوص دروني آدم ها هيچ وقت از بين نمي رود. ممكن است آهن زنگ بزند ولی ذاتش تغيير نمي كند. به فيلمساز بايد وقت آزمون و اشتباه داده شود.

من وقتي «تيك آف» را شروع كردم مطمئن بودم احسان در ادامه با يك چالش روبه رو مي شود. ولی اين شروع يك راه جديد است و هر راه جديدي هم يك مقدار تاريك هست. من دلم نمي خواهد احسان عبدي پور به عقب برگردد. او كم كم چراغ اين راه را هم پيدا مي كند فقط بايد كمي صبور باشيم.

عبدي پور: اين را هم اشاره كن كه دلم براي اسم فيلمم تنگ هست. «آه اي عبدالحليم». گفتم كه فيلم در پيش توليد تغيير كرد. البته هنوز هم اسمش در ذهنم همين است ولی گروه توليد و پخش دوست داشتند اسم چيز ديگري باشد.

زماني: آن اسم فوق العاده بود. يادم نمي آيد براي يك فيلمي چهار بار سينما رفته باشم، شما چنين چيزي را به ياد داريد؟!

تا اينجا راهي كه طي كرديد، حال تان را خوب كرده است؟ اين سينما سطح شما را از چيزي كه بوديد پايين تر آورده يا بالاتر برده است؟

عبدي پور: اين راه براي من گرامر خوبي دارد. من اينطورم كه تا روز مرگم وقت هايي را كه كار كردم جزو روزهاي خوب زندگي ام هست. فيلمم هم رو به جلو هست. حال من خوب هست. همه حواشي اي كه در سينماي ايران وجود دارد از جمله مميزي و همه اتفاقاتي كه مي تواند حال آدم را بد كند، براي همه وجود دارد. ما از حال خيلي ها باخبر هستيم و از خيلي اتفاق ها هم بي خبر مي مانيم. اين اتفاق مثل بازي كردن در زمين باراني است.

٢٢ بازيكن در گل بازي مي كنند و اينطور نيست كه باران روي سر همه يكسان نبارد. براي همين هيچ غري نمي زنم فقط مي دانم زندگي ام با سينما خيلي بهتر از بدون سينماست.

زماني: من از قشر معمولي جامعه به اين سينما آمده ام و بيشتر آینده دوست هستم تا آرزومند. هيچ وقت هيچ ايده آلي برايم مهم نبوده هست. هيچ وقت اسطوره نداشتم.

يعني هيچ وقت در حوزه سينما هدفگذاري دقيقي نكرديد؟

زماني: چنين چيزي در سرشت من نبود. ولی سينما و وظايفي كه بر عهده ام گذاشته، مسووليت پذيرم كرده هست. اين خيلي مهم هست. اين اتفاق زجر و درد لذت بخشي دارد. اجازه بدهيد كمي راحت تر حرف بزنم. به نظرم ما پرستيژ و كلاس بازيگري كم داريم. كلاسي كه يك بازيگر به مفهوم حرفه اي و بر اساس آن بداند بايد چطور زندگي كند، نداريم. اين براي ما خيلي ضروري است و فقدان آن باعث خيلي مشكلات زيادي در بازيگري شده است است.

چنين چيزي بايد در فرهنگ سينماي ما باشد.

زماني: دقيقا. اين مساله يك زماني در فرهنگ سينماي ما و برخي كارگردان ها و فيلمسازان مان بود. مثل آقاي كيارستمي، آقاي كيميايي و مهرجويي ولی اين محدود بود. به عنوان نمونه جهاني به نام دنیا فيلمسازي كيميايي وجود داشت كه هنوز هم چيزهايي از آن باقي مانده هست. حالا كوچك و بزرگ شده است يا من و تو اين دنیا را قبول نداريم، كاري به اين حرف ها ندارم ولی در نقشه سينماي ايران كشوري به نام كيميايي وجود دارد كه ممكن است در مقطعي هم جنگزده باشد.

سينما مثل يك نقشه جغرافيا با تمام مناسبات آن هست. ولی بازيگري به نظرم در ايران جغرافيا ندارد. تو نمي تواني مثال بزني. تنها كمكي كه بازيگري به من مي كند اين است كه به من پرستيژ مي دهد، البته اگر بتوانم به صداي دروني آن گوش كنم. بازيگري تنها راه زنده بودن من است و خيلي ها مي گويند تو چقدر نااميدي! زنده بودن به اين معنا كه باهوش بتوانم زندگي كنم. نه اينكه زرنگ باشم، چون اين تعريف از هوش واقعا احمقانه است.

باهوش زندگي كردن يعني به معناي واقعي كلمه زندگي كردن. معنا كردن خود زندگي با زندگي كردن نه با چطور زندگي كردن. اين چيزي است كه در بازيگري كمتر شاهد آن هستيم. ولی من سر فيلم «سارا و آيدا» تجربه اش كردم. من هيچ وقت سر دو كار همزمان نمي روم و اصلا چنين كاري را از سمت بازيگر نمي فهمم. ولی پروژه «شهرزاد» چند بار عقب افتاد و من از جايي به بعد خسته شدم.

با اينكه گروه تهيه و توليد هميشه خيلي بزرگ منشانه مصاحبه مي كنند ولي همه ارزش تقريبا شبيه هم هستند، حتي در مسووليت پذيري شان! وعده هاي همه ارزش از جنس هم است و خيلي هاي ارزش هنرمند نيستند. درصد كمي از تهيه كننده ها هنرمندند. البته خيلي دل ارزش مي خواهد اداي هنرمندها را دربياورند البته نمي دانند اين ادا درآوردن هم خودش يك هنر است كه آنها اين هنر را هم ندارند. مي گويند اداي مرد درآوردن هم هنر مي خواهد!

بگذريم! ما ديديم كه عوامل تهيه و توليد «شهرزاد» خيلي دوست دارند ديرتر پروژه را شروع كنند كه دستمزدها را ديرتر بدهند براي همين من براي بازي در فيلم «سارا و آيدا» مازيار ميري قرارداد بستم. دو روز اين كار با سريال «شهرزاد» تداخل پيدا كرد.

كاملا دو شخصيتي كه در اين دو فيلم بازي كرديد نقطه برابر هم هستند!

زماني: همين را مي خواهم بگويم. من هميشه از اين موقعيت پرهيز مي كردم ولی بالاخره برايم اتفاق افتاد. كمي كه جلو رفتم در خلوت خودم فكر كردم چقدر از اين دو كار لذت مي برم. اينجا بود كه توانستم نقطه اي پيدا كنم كه روي هر دو كار تمركز كنم. از آنجا همه چيز من به هم ريخته هست. ولی مي دانم كه در آينده اوضاعم خيلي بهتر مي شود. به خاطر همين مي گويم احسان عبدي پور هم بالاخره راهش را پيدا مي كند چون خودم اين تجربه را داشتم.

يعني از اين مقطع بود كه توانستيد به بازيگري حرفه اي نگاه كنيد؟

زماني: از اينجا به بعد نگاه عملگراتري به بازيگري پيدا كردم. مثل نگاهي كه به خيلي از تئوري هاي مان مي كنيم و سعي مي كنيم به آنها عمل كنيم تا خود واقعي ارزش را ببينيم. ولی اگر وارد عمل نشويم فقط با انباشتي از اطلاعات روبه رو هستيم. يعني تا زماني اين تئوري ها براي مان مفهوم دارد كه كتاب هاي مان كنارمان باشد. وقتي از كلمه فاصله مي گيريم، كلمه ها هويت ارزش را از دست مي دهند. اصطلاحا مي گويند تئوريسين ها عملگراهاي ضعيفي مي شوند، ولی اين نقص كلمات است و ربطي به تئوريسين ها ندارد.

فكر مي كنيد سري دوم سريال «شهرزاد» و پخش آن در حوزه بازيگري براي تان چالش به وجود مي آورد؟

زماني: بله، هنوز هم اميدوارم. وقتي «شهرزاد» كار شد من مدام احساس مي كردم شخصيت فرهاد يك چيزيش است و يك چيزي كم دارد. بي تعارف بگويم اين نقش با وجود تمام زحمت هاي آقاي فتحي نقش تختي هست. درآوردن چنين نقشي واقعا سخت است.

يك جايي مخاطب حرصش درمي آيد كه آیا فرهاد كاري نمي كند. من قرار بود از اول قباد را بازي كنم ولی شهاب كه فيلمنامه را خوانده بود بدون اينكه بداند قرار است من قباد را بازي كنم، گفته بود من فقط قباد را بازي مي كنم. به من گفتند و قبول كردم اگر شهاب مي آيد او اين نقش را بازي كند.

گاهي وقت ها به اين مساله فكر مي كنم شايد من بايد براي بازي كردن نقش قباد ايستادگي مي كردم! چون بازي كردن نقش فرهاد خيلي برايم دردسر شد و هيچ كس اين را نديد كه من يك نقش تخت را بازي كردم. مثل اينكه شما ماشيني داري و مي تواني با آن به صورت مارپيچ رانندگي كني ولی نه در بزرگراه كفي مثل قم- كاشان. نمي توانستم با فرهاد راه كج بروم.

جالب است كه شهاب حسيني اصلا بازي كردن نقش فرهاد را نپذيرفت! چطور مي شود او نمي پذيرد و شما مي پذيريد؟

زماني: بله، قبول نكرد.

شما انعطاف زيادي به خرج داديد؟!

زماني: البته شهاب نمي دانست اين نقش به من پيشنهاد شده است ولی گفت من تا نقش فرهاد را در «مدار صفر درجه» بازي كردم. وقتي متوجه شدم شهاب مي خواهد قباد را بازي كند، از قانوني پيروي كردم كه به نظرم درست بود. آن قانون اين بود كه آدم نبايد فيلمنامه خوب و كار كردن با كارگردان خوب را از دست بدهد و در اين صورت است كه مهم نيست نقش چه چيزي است.

اما در ادامه اين چالش به وجود آمد كه كاراكتري به اسم شهرزاد در چالش ميان اين دو شخصيت كجا قرار مي گيرد؟! از آنجايي كه ترانه عليدوستي و شهاب حسيني زوج سينمايي هم هستند، به چشم و مغز خيلي ها كنار هم قرار گرفتن اين دو بهتر است و اين كار را براي من سخت تر كرد.

اين چالش برايم خيلي جالب بود كه آيا اين تصميم به من لذت داد؟ يا وقتي برمي گردي حاضري اين راه را بروي؟ احساس مي كنم در سري اول «شهرزاد» بار ديگر همين فضا و شرايط را گزینش مي كردم، يعني حاضرم برگردم و باز هم نقش فرهاد را بازي كنم. مهم جايي است كه ما براي آن مي جنگيم و در ادامه مردن يا زنده ماندن خيلي اهميت ندارد.

اما حوزه اين سريال با فرهاد، قباد، شهرزاد، بزرگ آقا و حسن فتحي حوزه وسيعي شد كه از اين جمع به من خيلي چيزها رسيد و حتما از من هم به اين جمع چيزهايي رسيده هست. بخش ديگر چالش نقش فرهاد اين بود كه فرهاد و قباد در واقع يك شخصيت هستند. فكر نمي كنم كسي به اين بخش توجه كرده باشد.

فرهاد براي شهرزاد گريه مي كرد ولی قباد براي او دعوا به راه مي انداخت. اين دو يك نفرند و از آنجايي كه انسان في ذاته از رخوت خودش خسته مي شود، دوست دارد كاستي هايش را در ديگري ببيند. دليل اينكه آدم ها دوست دارند عصيان را تماشا كنند همين هست. همه ما بالاخره از رخوت خودمان خسته مي شويم. فرهاد و قباد هم كاستي هاي ارزش را در هم مي ديدند.

بعد از سريال «شهرزاد» در سينما پيشنهادهاي متفاوت تري سراغ تان آمد؟

زماني: همه اش باعشق بود. از قبل بهتر شد ولی بي تعارف بگويم هيچ اتفاق ويژه اي در سينما نمي افتد. هر چقدر تلاش مي كني نتيجه اش اين است كه بي انگيزه تر مي شوي! سينما همان جايي است كه هر چه بيشتر دل به دلش مي دهي، حال ويژه اي به تو نمي دهد! من ديگر نمي دانم بايد چه كار كنم؟! سر فيلم «تيك آف» رفتم بوشهر آن هم با دستمزدي كمتر از نخستين فيلم سينمايي ام و ٤٠ روز كار كردم.

ديگر نمي دانم كجا بايد بروم! در چنين شرايطي فقط مي ماند فيلمسازان اولي كه محصول جرياني به اسم اتفاق هستند كه اگر سر راهت قرار بگيرند، ممكن است اتفاقي برايت بيفتد يا فيلمسازاني كه هر چند سال يك بار فقط فيلم مي سازند.

در اين موقعيت هم بايد اميدوار باشي كه اين فيلمسازان در دوران ثبات فيلم بسازند. البته دنیا همه چيز ما را بي ثبات كرده هست. تكنولوژي هم همين كار را با ما كرده هست. ما پيش از اين از خيلي چيزهاي بزرگ و كوچك لذت مي برديم، ولی حالا هيچ چيز راضي مان نمي كند. اين اتفاق در سينما هم افتاده است.

در چنين فضايي به حضور بين المللي به عنوان يك بازيگر فكر نمي كنيد؟ شايد در عرصه جهاني بتوانيد سرخوردگي ها را جبران كنيد.

زماني: حقيقت اين است كه مشت نمونه خروار هست. من در شهرستان بزرگ شدم و زندگي كردم. در همان شهرستان خيلي ايده آل ها براي زندگي كردن بود، ولی من به ادامه زندگي در آن شهر خيلي فكر نمي كردم. باز هم اين را تاكيد مي كنم به شدت آدم معمولي اي هستم و در خلوت خودم هم روالم همين است.

اما دري كه سينما به رويم باز كرده اين است كه مي توانم يكي از آدم هايي باشم كه خودم مي دانم نيستم! به عنوان نمونه من مي توانم واقعا براي شما فرهاد باشم ولی خود واقعي ام با فرهاد زمين تا آسمان تفاوت مي كند. اصلا حوصله اش را هم ندارم ولی بدم نمي آيد گاهي فرهاد باشم و همين مساله هم سينما و تصوير را برايم جالب كرده هست. به عنوان نمونه بدم نمي آيد نقش يك زن را بازي كنم.

در مورد جهاني شدن هم همين گونه هست، بدم نمي آيد جهاني شوم و شايد براي مقطعي بتوانم چنين نقشي را بازي كنم، ولی حوصله ندارم مدام به اين مساله فكر كنم. قرار نيست ما دوباره متولد شويم كه بخواهيم اساس خيلي چيزها را از ابتدا بچينيم. منظورم اين است حوصله آرزو كردن ندارم ولی اگر پيش بيايد از آن استقبال مي كنم. به قول احسان اين باراني است كه مي آيد و هر ٢٢ نفر را خيس مي كند.

شما حتما به خاطر حرفه تان بيشتر فيلم هاي من را ديده ايد و حتما هم نقدي به آنها داريد، ولی اگر از اين همه فيلم و پيشنهاد بتواني بگويي كاش اين فيلم را بازي مي كردي و آن را بازي نمي كردي، خوشحال مي شوم! تلاش كردم در حوزه بازيگري خيلي هوشمندانه زندگي كنم.

در تمام اين مدت كه در سينما مشغولم، متوجه شدم شهرت درد دارد و تا زماني كه آن را تجربه نكني نمي تواني حال آن را بفهمي. بايد هر روز اين شهرت را با خودت حمل كني. خيلي از بازيگران درجه يكي كه در سال هاي اخير به سينما آمده اند و اتفاقا اجراي قابل توجهي هم دارند، از جايي به بعد بازي خوب ارزش را تكرار مي كنند، چرا؟ چون شهرت سراغ ارزش آمده و ديگر نمي توانند بر اساس خلوصي كه دارند جلو بروند.

روزنامه اعتماد

واژه های کلیدی: زندگي | ستاره | سينما | بازيگري | سينمايي | اخبار فرهنگی و هنری


دانلود فایل ها

نویسنده : getblogs